Áætlað er að halda aðalfund félagsins þriðjudaginn 14. febrúar n.k.  Hann verður í stofu 301 í Nýja Garði og hefst kl. 20:00. Venjuleg aðalfundarstörf.

Málvísindakaffi sem vera átti föstudaginn 3. febrúar fellur niður af óviðráðanlegum ástæðum.

Næsta málvísindakaffi verður föstudaginn 10. febrúar kl. 11:30 í stofu 301 í Nýja Garði. Frummælandi og umræðuefni verða tilkynnt bráðlega.

Hin árlega Rask-ráðstefna verður haldin í 26. skipti laugardaginn 28. janúar 2012. Hún fer fram í fyrirlestrasal Þjóðminjasafnsins og hefst kl. 10:00. Ráðstefnan er opin öllu áhugafólki um mál og málvísindi og eru stúdentar sérstaklega hvattir til að mæta.

Haldnir verða níu fyrirlestrar um margvísleg efni. Dagskrá ráðstefnunnar fer hér á eftir ásamt krækju í útdrætti úr erindum. Í síðustu málstofunni, sem m.a. fjallar um íslenskt táknmál (kl. 14:30-16:00), verður boðið upp á táknmálstúlkun og er það nýjung á Rask-ráðstefnum.

Að ráðstefnunni standa Íslenska málfræðifélagið og Málvísindastofnun Háskóla Íslands.

Rasmus Kristian Rask
(1787-1832)

Dagskrá
10:00 Ari Páll Kristinsson: "Vjer erum í hættu staddir". Íslensk málhugmyndafræði andspænis hernáminu 1940
10:30  Þorsteinn G. Indriðason: Frasasamsetningar
11:00  Kristín M. Jóhannsdóttir: Lýsingarháttur nútíðar í framvindumerkingu
HÁDEGISHLÉ
12:30 Þórhallur Eyþórsson: "Gáttir allar áður gangi fram...". Kjarni og brennidepill í Hávamálum
13:00 Katrín Axelsdóttir: Fyrirbærið aukning og fornöfn í íslensku
13:30  Guðrún Þórhallsdóttir: Veik þátíð í málsögu og máltöku
KAFFIHLÉ
14:30 Hrafnhildur Ragnarsdóttir: Orðaforði, málfræðiþekking og hlustunarskilningur leikskólabarna: Framfarir, einstaklingsmunur og innbyrðis tengsl á aldrinum fjögra til fimm ára
15:00 Rannveig Sverrisdóttir og Kristín Lena Þorvaldsdóttir: Venjulegar sagnir og áttbeygðar sagnir. Um kerfisbundna eiginleika sagna í íslenska táknmálinu
15:30 Elísa Guðrún Brynjólfsdóttir og Jóhannes Gísli Jónsson: Orðaröð í íslenska táknmálinu
VEITINGAR Í BOÐI JOAN MALING

Dagskrá og útdrættir úr erindum (til útprentunar; pdf, 231k)

Nýlega sendi stjórn Íslenska málfræðifélagsins frá sér yfirlýsingu þar sem hvatt er til þess að hlutur íslensku í menntun grunn- og framhaldsskólakennara verði aukinn. Bréfið var sent til háskólarektors, forseta Menntavísindasviðs, deildarforseta kennaradeildar, mennta- og menningarmálaráðherra og formanns allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis. Afrit verður sent til fjölmiðla. Bréfið hljóðar svo:

"Stjórn Íslenska málfræðifélagsins lýsir yfir áhyggjum af hlut íslensks máls í menntun grunn- og leikskólakennara á Menntavísindasviði Háskóla Íslands og væntir þess að stjórnendur Háskóla Íslands, forsvarsmenn Mennta¬vísinda¬¬-sviðs, mennta- og menningarmálaráðherra og allsherjar- og menntamálanefnd Alþingis láti sig málið varða.
Í íslenskri málstefnu, Íslensku til alls, sem Alþingi samþykkti í þingsályktun 12. mars 2009, er talið mikilvægt að kennsla í íslensku máli og bókmenntum í kennaranámi verði efld til muna. Frá 2007 hefur engin íslenska verið í kjarna kennaranáms á Menntavísindasviði, áður Kennaraháskóla Íslands. Í kjarna eru skyldunámskeið fyrir alla kennaranema. Nýverið var samþykkt að frá og með hausti 2012 verði 10 eininga samþætt námskeið í íslensku og stærðfræði skylda fyrir þá sem ætla að verða grunnskólakennarar. Íslenska verður, með þeirri samþykkt, hluti af 10 eininga skyldunámskeiði í 300 eininga námi. Þorri kennaranema mun ekki fá aðra íslenskukennslu þar sem aðeins um 10% þeirra velja íslensku sem kjörsvið. Á öðrum kjörsviðum er íslenska einungis kennd sem hluti af einu 10 eininga námskeiði á kjörsviðinu Kennsla yngstu barna í grunnskóla.
Íslenska hefur sérstöðu í skólastarfi. Hún er stærsta námsgrein grunnskólans, með um 18% hlut af viðmiðunar-stundaskrá og þar af leiðandi komast fæstir grunnskólakennarar hjá því að kenna íslensku á starfsferli sínum. Hún er líka snar þáttur í starfi leikskólakennara sem fást við máluppeldi barna á viðkvæmum hluta máltöku¬skeiðs. Íslenska er þó ekki einvörðungu mikilvæg námsgrein heldur er hún notuð er til hvers kyns samskipta og miðlunar í skólastarfi og jafnvel þótt sumir grunnskólakennarar þurfi aldrei að kenna íslensku þá þurfa þeir allir að kenna á íslensku. Loks eru kennarar almennt afar mikilvægar málfyrirmyndir og þeir bera allir sameiginlega ábyrgð á máluppeldi skólabarna og þurfa að vera hæfir til að efla málkennd þeirra og málþroska. Góð tök þeirra sjálfra á máli og málbeitingu svo og grunnþekking á tungumálinu og eiginleikum þess er nauðsynleg forsenda þess að geta staðið undir þeirri ábyrgð.
Það er ekki síst vegna þessa sem mikilvægt er fyrir alla kennaranema að fá undirstöðuþekkingu á íslensku máli í kennaranámi."

Áður auglýstu málvísindakaffi er frestað vegna veikinda frummælanda. Sigrún M. Ammendrup mun segja frá verkefni sínu síðar.

Hin árlega Rask-ráðstefna Íslenska málfræðifélagsins verður haldin laugardaginn 28. janúar 2011 í fyrirlestrasal
Þjóðminjasafnsins. Auglýst er eftir fyrirlestrum um íslenskt mál og almenna málfræði. Hver fyrirlesari fær til ráðstöfunar 30 mínútur og er eðlilegt að ætla 5-10 mínútur af þeim til umræðna og fyrirspurna úr sal.

Þeir sem vilja halda fyrirlestur eru beðnir að senda vinnutitil og stutta lýsingu á efninu (hámark 100 orð) til Ástu Svavarsdóttur (asta@hi.is) eigi síðar en 10. desember 2011. Rúm verður fyrir 8-9 fyrirlestra á ráðstefnunni og mikilvægt er að
væntanlegir fyrirlesarar sendi tilkynningu og drög að útdrætti innan tilskilins frests.

Málvísindakaffi Íslensk málfræðifélagsins og Málvísindastofnunar er að hefjast á ný eftir hlé sem gert var meðan málstofan um Chomsky stóð yfir. Eitt kaffi verður haldið í fyrir jól, föstudaginn 9. desember, og síðan verður það að venju haldið vikulega frá og með föstudeginum 13. janúar. Á vormisseri verður tekið upp samstarf við Rannsóknastofu í máltileinkun sem mun sjá um síðasta kaffið í hverjum mánuði.

Málvísindakaffið verður sem fyrr á föstudögum kl. 11:30 í stofu 301 í Nýja Garði og eru allir velkomnir meðan húsrúm leyfir.

Fimmtudaginn 24. nóvember n.k. flytja þeir Klaus Johan Myrvoll og Haukur Þorgeirsson fyrirlestur á vegum Íslenska málfræðifélagsins og Málvísindastofnunar Háskóla Íslands. Fyrirlesturinn nefna þeir Vísbendingar um tónkvæði í forníslensku og munu þar m.a. fjalla um þriðju málfræðiritgerðina og vitnisburð kveðskapar á síðmiðöldum.

Klaus Johan Myrvoll er doktorsnemi í norrænni textafræði við Óslóarháskóla þar sem hann rannsakar gildi bragfræðilegra röksemda til að tímasetja dróttkvæði. Haukur Þorgeirsson er doktorsnemi í málfræði við Háskóla Íslands og vinnur að málsögulegum rannsóknum á íslenskum kveðskap. Klaus Johan mun tala á norsku en Haukur á íslensku. Fyrirlesturinn hefst kl. 16:00 í stofu 422 í Árnagarði og er öllum opinn.

Útdráttur

Vísbendingar um tónkvæði í forníslensku

Í flestum norskum og sænskum mállýskum er að finna aðgreinandi mun á tvenns konar tónkvæði. Hið danska hljóðrof ('stød') er talið afkomandi sams konar greinarmunar. Í íslensku og færeysku er hins vegar ekki að finna neinn mun af þessu tagi og hafa menn deilt um hvort málin hafi tapað tónkvæðinu eða aldrei haft það. Í erindinu verður litið á helstu vísbendingar um þetta viðfangsefni í íslenskum málheimildum og er niðurstaða fyrirlesara að rökin fyrir aðgreinandi tónkvæði í forníslensku séu býsna sterk.

Klaus Johan mun fjalla um vitnisburð Þriðju málfræðiritgerðarinnar eftir Ólaf Þórðarson. Ólafur beitir þar latnesk-grískum
málfræðihugtökum á norrænan kveðskap og fjallar meðal annars um þrenns konar "hljóðsgrein" (lat. accentus). Umfjöllun Ólafs er um of háð latneskum fyrirmyndum en latína hafði aldrei aðgreinandi tónkvæði og verður útkoman því ærið grautarleg. Eigi að síður gefur Ólafur okkur sterka vísbendingu þar sem hann virðist gera ráð fyrir að hljóðsgreinarmunur sé á 'bænum' (þgf. et. með greini af 'bær') og 'bænum' (þgf. ft. án greinis af 'bæn'). Slíkur greinarmunur er í fullu samræmi við aðgreinandi tónkvæði eins og það birtist í norsku og sænsku.

Haukur mun fjalla um vitnisburð kveðskapar frá síðmiðöldum og sýna að orð sem ættu að hafa fyrra tónkvæði eru sums staðar meðhöndluð á annan hátt en þau sem ættu að hafa seinna tónkvæði. Tveggja atkvæða orð þar sem seinna atkvæðið er stoðhljóð eða ákveðinn greinir ættu að hafa fyrra tónkvæði. Hamla virðist hafa ríkt gegn notkun á slíkum orðum í kvenrími í rímum fyrir hljóðdvalarbreytingu. Þessi greinarmunur virðist hverfa úr kveðskapnum eftir siðaskipti og mætti gera því skóna
að aðgreinandi tónkvæði í íslensku sé þá að líða undir lok.